Wymagania pigwy co do gleby i miejsca posadzenia są bardzo wysokie. Najlepiej rośnie na glebach żyznych, dość wilgotnych. W innych warunkach, np. gdy ziemia jest bardzo przesuszona lub nasiąknięta przez dłuższy czas wodą – roślina słabiej rośnie i zrzuca zawiązki. Gleba powinna mieć też lekko kwaśny odczyn, do 6,5 pH. Pigwa jest rośliną słabo wytrzymałą na mróz, może być więc sadzona tylko w ciepłych rejonach, na zacisznych, osłoniętych od wiatru stanowiskach.

Drzewka najlepiej kupić w szkółce i posadzić wiosną, przyciąć na wysokości ok. 80 cm od ziemi. Pigwa może być traktowana jako krzew lub drzewko. Zależy to od przycinania w pierwszym okresie po posadzeniu – odpowiednie formowanie korony, tzw. piętrowe. Piętra tworzy się w odległości 60 cm jedno od drugiego, w ten sposób po trzech latach można uzyskać luźną koronę, nawet z ośmioma konarami. Corocznie na wiosnę wycina się gałązki chore i niepotrzebnie zagęszczające koronę oraz pędy, wyrastające do środka korony. Można też skracać konary zasadnicze. Pigwa nie wymaga corocznego intensywnego nawożenia, wystarczy zrobić to co trzy lata jesienią, stosując nawozy fosforowe i potasowe. Najbardziej narażona jest na chorobę nazywaną zarazą ogniową. Zapobiec jej można przez stosowanie wiosną preparatów miedziowych i unikanie silnych cięć i obfitego nawożenia azotem.

Najbardziej znane odmiany pigwy to:
Bereczki – ma małe wymagania glebowe i klimatyczne, wytrzymała na suszę, owocuje wcześnie, obficie i regularnie. Owoce mają kształt gruszki, są lekko aromatyczne.
Portugalia – bardzo wrażliwa na mróz, niewytrzymała na długotrwały brak opadów, nie jest też odporna na zarazę ogniową. Owocuje umiarkowanie, owoce gruszkowate, bardzo aromatyczne, o długim okresie przechowywania.

Owoce mają duże wartości przetwórcze. Zawierają:
ok. 15% cukrów;
garbniki;
pektyny;
olejek eteryczny;
witaminę C;
mikroelementy: żelazo, miedź, bor, nikiel, tytan, glin, mangan.

Ze względu na cierpki, twardy miąższ nie bardzo nadają się do bezpośredniego spożycia, w dodatku ich nasiona są trujące. Duża zawartość pektyn w owocach sprawia, że świetnie nadają się do wyrobu różnych przetworów – galaretek, dżemów, powideł. Można ich używać również do innych przetworów, dla podniesienia ich smaku i aromatu. Są znakomitym dodatkiem do ciast, herbatek, sporządza się z nich aromatyczne wina i likiery, po upieczeniu lub ugotowaniu nadają się też do potraw mięsnych i dziczyzny.

W medycynie ludowej owoce pigwy znajdują zastosowanie:
przy niedokrwistości – wyciąg ze świeżych owoców;
przy zaburzeniach trawienia – dla pobudzenia apetytu;
nalewki alkoholowe w proporcji 1:5 stosuje się dla poprawy pracy serca, obniżenia ciśnienia, osłabienia skurczów gładkich mięśni jelit.

Owoce mają też działanie antybakteryjne. Syrop z nich stosowany jest w bólach gardła. Z nasion pigwy moczonych w wodzie uzyskuje się śluz, który skutecznie działa w stanach zapalnych dróg oddechowych, przy nieżytach żołądka lub zewnętrznie – przy oparzeniach i podrażnieniach skóry. Z kory wytwarza się lekarstwa do dezynfekcji trudno gojących się ran.

Źródła:
http://pl.wikipedia.org/wiki/Pigwa_pospolita
D. Kruczyńska, Grusze i pigwa – owoce z mojego ogrodu, Warszawa 2000.

Autor: Anna Łabudzińska

W XVII w. zostało przywiezione do Europy przez Hiszpanów, uprawiane jest obecnie w klimacie tropikalnym i subtropikalnym. Jest to drzewo wiecznie zielone, krzaczaste, dorastające do 20 metrów wysokości, kwiaty są drobne, zielonożółte. Owoce mogą ważyć do 2 kg, a z jednego drzewa można zebrać do ok. 500 kg owoców rocznie.

Owoce jednonasienne mają gruszkowaty lub owalny kształt, od 15 do 20 cm długości, pokryte skórką. Skórka jest gruba, błyszcząca, zielona, żółta lub fioletowa. Pod nią znajduje się zielonożółty miąższ, który jest miękki, masłowy, w smaku przypomina orzech włoski. Wewnątrz miąższu znajduje się duże nasienie, wielkości właśnie orzecha włoskiego w małych owocach, a kurzego jajka – w dużych.

Miąższ owoców awokado jest cennym produktem zawierającym:
ok. 30% tłuszczów łatwo przyswajalnych, stąd w smaku przypomina masło i w niektórych krajach nazywany jest „owocem maślanym”;
ok. 2% białka;
karoteny;
witaminę C (6 mg/100 g);
witaminy E, K, PP oraz z grupy B.

Cukry w tym owocu występują w minimalnych ilościach, jest więc on ceniony przez diabetyków. Awokado jest owocem najbardziej kalorycznym. Wartość kaloryczna jest wyższa od wartości mięsa. Ze względu na swoje właściwości jest szczególnie korzystny przy anemii, nadciśnieniu, dolegliwościach żołądkowych (pobudza wydzielanie soków żołądkowych). Liście awokado można stosować przy zatruciach pokarmowych, nudnościach i wzdęciach.

Owoce awokado spożywa się najczęściej w połówkach z dodatkiem soku z cytryny, pokrojone w plasterki i położone na chleb (mogą kalorycznie zastąpić kotlet schabowy). Posiekane w kostkę dodaje się do sałatek owocowych i warzywnych. Roztarty miąższ z przyprawami, majonezem i cebulą może zastąpić masło. Z miąższu jest także ekstrahowany olej, wykorzystywany do produkcji kosmetyków, gdyż działa regenerująco na skórę starzejącą się i suchą. W Europie rośnie awokado koktajlowe nie posiadające nasienia, o wielkości pocisku karabinowego (5-6 cm długości).

Awokado oprócz wymienionych wartości jest cenione również ze względu na dużą wytrzymałość – twarde owoce o grubej skórce są odporne na wszelkie operacje po zbiorze, znoszą doskonale długie przechowywanie (w pomieszczeniu o temperaturze do 50o C mogą leżeć nawet pół roku) i daleki transport.

Drzewko awokado można samemu wyhodować w domu. Pestkę z owocu umieszcza się w doniczce z ziemią i po wyrośnięciu odpowiednio pielęgnuje, jak wszystkie rośliny pokojowe. Drzewko będzie piękną dekoracją – nie zakwitnie tylko i nie pojawią się na nim owoce.

Źródło:
A. Mika, Owoce mało znane – Avokado, „Działkowiec” 2001, nr 7 (611), s. 39.

http://pl.wikipedia.org/wiki/Awokado.

Autor: Anna Łabudzińska

Dotarł również do Polski, gdzie szczególną popularność zyskał przed wojną. Sadzono go w dworskich ogrodach, a owoce używano do produkcji wybornych nalewek zwanych dereniówkami. Obecnie w Polsce również jest sadzony ze względu na swoje walory dekoracyjne i użytkowe.

Dereń jadalny dorasta do 6 m wysokości, ma owalny pokrój korony, drobne, jajowate, błyszczące liście osadzone naprzeciwlegle, które jesienią nabierają prawie czerwonego koloru. Gdy liście opadną, na pędach można zauważyć nabrzmiałe pąki, które rozwijają się bardzo wcześnie (przed liśćmi) – na przełomie lutego i marca. Kwiatki derenia są żółte i zebrane w kuliste grona. Są one samopylne i bardzo odporne na przymrozki.

Owoce derenia dojrzewają we wrześniu i październiku, i po dojrzeniu spadają. Są błyszczące, czerwone lub ciemnowiśniowe, jadalne, mają owalny kształt przypominający małe śliwki i długość od 2-3 cm. W środku owocu znajduje się podłużna, dość duża pestka.

Z jednego dobrze rozrośniętego derenia można otrzymać nawet do 20 kg owoców. Dereń może rosnąć na każdej glebie, nie znosi tylko gleb podmokłych. Może być posadzony przy domu jako drzewo ozdobne – trzeba wtedy podcinać dolne gałązki, aby pień był wysoki, a korona tworzyła kulisty kształt. Dereń może też być przycinany tak, żeby tworzył niskopienny krzew – wtedy wcześniej owocuje. Nie należy zapominać o prześwietlaniu gałęzi.

Do najbardziej znanych i polecanych odmian derenia jadalnego należą:
Golden Glory – odmiana o pięknych liściach;
Nana – odmiana półkarłowa;
Macrocarpa – odmiana wytwarzająca duże owoce;
Variegata – odmiana o liściach paskowanych.

Dereń jadalny można rozmnożyć dwoma sposobami:

Przez odkładanie – najlepiej do tego celu wykorzystać niski krzew derenia. Wystarczy jedną lub kilka gałązek na wiosnę przygiąć do ziemi i przysypać. Do jesieni gałązki te powinny się ukorzenić i wtedy można je delikatnie odciąć czy też wykopać z większą bryłą ziemi i przesadzić na stałe miejsce.

Z sadzonek – w lipcu lub w sierpniu trzeba uciąć wierzchołki pędów sadzonek o długości ok. 20 cm, oberwać z nich wszystkie liście, pozostawiając tylko dwa listki na szczycie. Tak przygotowane pędy można zanurzyć do 1 cm w ukorzeniaczu do sadzonek zielnych, a następnie umieścić na przykład w skrzynce z piaskiem i torfem wymieszanym w proporcji 1:1. Sadzonki powinny być zanurzone pod dwa listki i przechowywane w ciepłym pomieszczeniu – tunelu foliowym, szklarni, w lekkim półcieniu. Należy im zapewnić odpowiednią wilgotność podłoża i powietrza, co można uzyskać przez częste zraszanie i przykrycie skrzynek luźno kawałkiem folii. Odpowiednio pielęgnowane sadzonki wypuszczą korzenie po około 6 tygodniach.

Owoce derenia zawierają od 6 do 9% cukrów, do 3% kwasów, garbniki, dużo witaminy C – do 100 mg/100 g oraz witaminę P. Stosuje się je:
przy gorączce – nalewki z kwiatów i owoców;
w przypadkach zaburzeń przemiany materii;
w niedokrwistości;
w chorobach skórnych.

Drewno derenia ze względu na twardość od dawna było wykorzystywane do wyrobu różnych przedmiotów, np. szprych do kół, szczebli drabin itd. W gospodarstwie domowym dereń można zastosować:
do dekoracji potraw – niezwykle malownicze, ciemnoczerwone owoce świetnie dekorują szczególnie sałatki owocowe i warzywne;
do wyrobu nalewek, tzw. dereniówki;
do przetworów – dżemy, konfitury itp.

Źródła:
T. Bojarczuk, Dereń jadalny, „Działkowiec”, nr 4(668), Kwiecień 2006, s. 33-34.
M. Gąstoł, K. Król, W. Zawieracz, Dereń jadalny, http://www.szkolkarstwo.pl/article.php?id=347

Autor: Anna Łabudzińska