Zagospodarowanie poddasza
Strych wcale nie musi być wyłącznie miejscem, gdzie suszymy wypraną bieliznę. Nie musi pełnić roli lamusa czy rupieciarni gromadzącej wszystko, co jest niepotrzebne w mieszkaniu.
Strych zajmując całą powierzchnię nad naszym domem stwarza duże możliwości wykorzystania tej przestrzeni jako dodatkowego pomieszczenia dla domowników. Można na nim urządzić pokoje, np. dla nastolatków lub dzieci, które założyły już własne rodziny. Można go przystosować na nową, większą, a zarazem bardziej komfortową łazienkę. Idealnie nadaje się również na różne pracownie, na przykład plastyczne lub miejsce rekreacji, wypoczynku czy pracy.
Wykorzystanie strychu czy poddasza pozwala nam na zwiększenie powierzchni mieszkalnej bez dobudowy drugiej kondygnacji, a dodatkową zaletą są też względy estetyczne. Takie pomieszczenie pod spadzistym, dużym dachem ma specyficzną urodę i swoisty klimat. Kształt pomieszczeń jest nieregularny, widoczne są więźby dachowe, słupy i skośne płaszczyzny dachu. Daje to wrażenie pewnej oryginalności i wielu ludziom się podoba.
Przebudowa strychu, czyli jego adaptacja na cele mieszkalne wymaga otrzymania zgody na zmianę przeznaczenia budynku, a także powinna być poprzedzona przeprowadzeniem kontroli stanu technicznego domu. Ważny jest w tym przypadku stan więźby dachowej, rodzaj stropu i jego wytrzymałość, stan dachu i kąt jego nachylenia, układ odpowietrzeń przewodów kanalizacyjnych i wentylacji. Projekt zagospodarowania strychu najlepiej jest zlecić architektowi z uprawnieniami budowlanymi w zakresie projektowania. Można również zająć się na własną rękę adaptacją strychu, jednak jest to praca żmudna, wskazana dla ludzi wytrzymałych i wszechstronnie uzdolnionych.
Ważnym czynnikiem w tej adaptacji jest kształt dachu, gdyż od niego zależy wielkość powierzchni. Przy dachu dwuspadowym o prostej konstrukcji mamy duże możliwości zagospodarowania wnętrza. Ściany szczytowe pozwalają na umieszczenie dużych okien lub drzwi na taras czy balkon. Dach czterospadowy zmniejsza te możliwości, gdyż załamania utrudniają urządzenie wnętrza i podziału na pomieszczenia czy rozmieszczenie okien. Występuje tu także więcej skosów. Na maksymalne wykorzystanie wnętrza pozwala dach mansardowy. Pomieszczenia są wysokie, często przekraczające 1,90 m.
Kolejnym ważnym elementem jest podjęcie decyzji dotyczącej sufitu. W dużych pomieszczeniach brak sufitu pozwala na umieszczenie dodatkowych okien górnych połaciowych czy wyeksponowanie dodatkowego elementu zdobniczego, jakim jest więźba dachowa. W mniejszych pomieszczeniach zwiększa wysokość i przestrzeń, mankamentem jest jednak większa kubatura do ogrzania i ocieplenia większej powierzchni dachu. Budowa sufitu wpływa natomiast korzystnie na proporcje pomieszczenia o małej powierzchni, a dużej wysokości, jednak obniżenie nie może zmniejszyć wysokości poniżej 2,2 m, mniejsza będzie też w tym przypadku kubatura do ogrzania, a wolną przestrzeń nad sufitem można wykorzystać na schowek, wentylację lub rekuperator.
Duże znaczenie ma właściwe oświetlenie poddasza. Okna nie mogą być zbyt małe, gdyż w pomieszczeniu będzie panował półmrok, co źle wpłynie na nasze samopoczucie, stworzy również konieczność większego zużycia energii elektrycznej. Zbyt duże natomiast oświetlą pomieszczenie, a ich płaszczyzna będzie powodować straty ciepła. Miernikiem prawidłowej wielkości okien jest stosunek powierzchni okna (w świetle ościeżnicy) do powierzchni podłogi, którego idealna proporcja wynosi 1:8. Najkorzystniejsze jest rozmieszczenie okien między krokwiami, a zestawienie okien połaciowych, umieszczonych na odpowiedniej wysokości oraz właściwe ich obramienie pozwala na maksymalny dopływ światła dziennego. Bardzo wygodne są okna w lukarnach, ich pionowe ustawienie ułatwia swobodne patrzenie w pozycji stojącej lub przy wychyleniu się spoglądanie w dół.
Bardzo ważna jest wentylacja pomieszczenia na poddaszu. Może być grawitacyjna lub mechaniczna. Jeśli kominy wentylacyjne nie mają odpowiedniej wysokości, należy zastosować dodatkowe urządzenia wspomagające wyciąg, nie można jednak w pomieszczeniu stosować wentylacji mechanicznej i grawitacyjnej.
Urządzając strych należy także zaplanować poszczególne miejsca, a więc na przykład miejsce do pracy, do spania, wypoczynku, łazienkę czy WC oraz sposób ich umeblowania. Wykorzystuje się racjonalnie miejsca pod skosami, a pochyłości dachu i widoczne więźby dachowe pozwalają na umieszczenie dekoracyjnych ozdób, mebli, półek, regałów. Przestrzenie pod skosami mogą służyć za schowki, na przykład garderoby czy innych niezbyt często używanych rzeczy. Nisko schodzące połacie pozwalają na wstawienie mebli lub wyposażenia, z których nie musimy korzystać stojąc, na przykład łóżek, kanap, foteli, jednak dostęp do nich mamy już w pozycji pozwalającej na zajęcie pozycji pionowej. Schody na poddasze powinny prowadzić zgodnie ze spadkiem dachu, to jest spocznik pod najniższą częścią dachu, a górny podest najwyżej.
Niebagatelną rolę odgrywa również położenie poddasza. Jest to ważne, zwłaszcza przy dachu o dużym spadku. Gdy jest osłonięte od strony nawietrznej – czyli w naszym klimacie od zachodu – przez inne budynki lub drzewa, mniej będziemy odczuwać silne wiatry, a także ograniczy to wydatek związany z ogrzewaniem.
Źródło:
E. Grzesiak Pod skosami, „Murator” nr 4(228), Kwiecień 2003, s.68-72.
Autor: Anna Łabudzińska