Pigwa
Pigwa to krzew lub drzewo o zwartej koronie, o wysokości ok. 1 do 8 m. Posiada duże kwiaty do 5 cm średnicy koloru białego lub różowego o przyjemnym, intensywnym zapachu.
Owoce są również duże (do 250 g), mają kolor cytrynowy, kształtem przypominają gruszkę lub wydłużone jabłko. Młode owoce pokryte są meszkiem, który ściera się do czasu zbiorów. Liście są ciemnozielone. Owoce dojrzewają późno, pod koniec października. Jeśli szybko następują jesienne chłody, można je zerwać jeszcze niedojrzałe i przenieść do domu – dojrzeją po około trzech tygodniach. Dojrzałe owoce mają bardzo przyjemny zapach, zbliżony do zapachu pomarańczy i ananasa. Miąższ jest twardy, mało soczysty, cierpki, zawiera liczne komórki kamienne. Po przekrojeniu, owoce szybko ciemnieją, mimo twardości są podatne na odgniecenia i uszkodzenia, mogą pękać, zwłaszcza podczas wahań wilgotności w okresie dojrzewania. Mają jednak tę zaletę, że w chłodnym pomieszczeniu można je przechować nawet kilka miesięcy. Z jednego drzewa można zebrać ok. 20 kg owoców.
Wymagania pigwy co do gleby i miejsca posadzenia są bardzo wysokie. Najlepiej rośnie na glebach żyznych, dość wilgotnych. W innych warunkach, np. gdy ziemia jest bardzo przesuszona lub nasiąknięta przez dłuższy czas wodą – roślina słabiej rośnie i zrzuca zawiązki. Gleba powinna mieć też lekko kwaśny odczyn, do 6,5 pH. Pigwa jest rośliną słabo wytrzymałą na mróz, może być więc sadzona tylko w ciepłych rejonach, na zacisznych, osłoniętych od wiatru stanowiskach.
Drzewka najlepiej kupić w szkółce i posadzić wiosną, przyciąć na wysokości ok. 80 cm od ziemi. Pigwa może być traktowana jako krzew lub drzewko. Zależy to od przycinania w pierwszym okresie po posadzeniu – odpowiednie formowanie korony, tzw. piętrowe. Piętra tworzy się w odległości 60 cm jedno od drugiego, w ten sposób po trzech latach można uzyskać luźną koronę, nawet z ośmioma konarami. Corocznie na wiosnę wycina się gałązki chore i niepotrzebnie zagęszczające koronę oraz pędy, wyrastające do środka korony. Można też skracać konary zasadnicze. Pigwa nie wymaga corocznego intensywnego nawożenia, wystarczy zrobić to co trzy lata jesienią, stosując nawozy fosforowe i potasowe. Najbardziej narażona jest na chorobę nazywaną zarazą ogniową. Zapobiec jej można przez stosowanie wiosną preparatów miedziowych i unikanie silnych cięć i obfitego nawożenia azotem.
Najbardziej znane odmiany pigwy to:
Bereczki – ma małe wymagania glebowe i klimatyczne, wytrzymała na suszę, owocuje wcześnie, obficie i regularnie. Owoce mają kształt gruszki, są lekko aromatyczne.
Portugalia – bardzo wrażliwa na mróz, niewytrzymała na długotrwały brak opadów, nie jest też odporna na zarazę ogniową. Owocuje umiarkowanie, owoce gruszkowate, bardzo aromatyczne, o długim okresie przechowywania.
Owoce mają duże wartości przetwórcze. Zawierają:
ok. 15% cukrów;
garbniki;
pektyny;
olejek eteryczny;
witaminę C;
mikroelementy: żelazo, miedź, bor, nikiel, tytan, glin, mangan.
Ze względu na cierpki, twardy miąższ nie bardzo nadają się do bezpośredniego spożycia, w dodatku ich nasiona są trujące. Duża zawartość pektyn w owocach sprawia, że świetnie nadają się do wyrobu różnych przetworów – galaretek, dżemów, powideł. Można ich używać również do innych przetworów, dla podniesienia ich smaku i aromatu. Są znakomitym dodatkiem do ciast, herbatek, sporządza się z nich aromatyczne wina i likiery, po upieczeniu lub ugotowaniu nadają się też do potraw mięsnych i dziczyzny.
W medycynie ludowej owoce pigwy znajdują zastosowanie:
przy niedokrwistości – wyciąg ze świeżych owoców;
przy zaburzeniach trawienia – dla pobudzenia apetytu;
nalewki alkoholowe w proporcji 1:5 stosuje się dla poprawy pracy serca, obniżenia ciśnienia, osłabienia skurczów gładkich mięśni jelit.
Owoce mają też działanie antybakteryjne. Syrop z nich stosowany jest w bólach gardła. Z nasion pigwy moczonych w wodzie uzyskuje się śluz, który skutecznie działa w stanach zapalnych dróg oddechowych, przy nieżytach żołądka lub zewnętrznie – przy oparzeniach i podrażnieniach skóry. Z kory wytwarza się lekarstwa do dezynfekcji trudno gojących się ran.
Źródła:
http://pl.wikipedia.org/wiki/Pigwa_pospolita
D. Kruczyńska, Grusze i pigwa – owoce z mojego ogrodu, Warszawa 2000.
Autor: Anna Łabudzińska