Aksamitka
Są to jednoroczne roślinki kwitnące od czerwca aż do pierwszych przymrozków, a ich kwiatki mają piękne słoneczne barwy. Są wyjątkowo mało wymagające, a przy tym bardzo trwałe. Rosną nawet na niezbyt urodzajnej ziemi i dość dobrze znoszą suszę (nawet jeśli nieco zmarnieją, odżywają po pierwszych deszczach). Potrafią wokół siebie zagłuszyć drobniejsze chwasty, nie straszne im choroby, same się rozsiewają.
Aksamitki należą do rodziny astrowatych (dawniej złożonych). Ich kwiatek to w rzeczywistości kwiatostan – koszyczek składający się z licznych kwiatów języczkowatych i rurkowatych – te ostatnie u odmian pełnych są zupełnie zakryte kwiatami języczkowatymi. Później rozwijają się drobne nasiona z długimi szczecinkami.
Liście aksamitek wydzielają mało przyjemny zapach. Stąd ich łacińska nazwa – Tagetes, pochodząca od imienia etruskiego półboga Tagesa, który – choć urodziwy – podobno niespecjalnie dbał o higienę własnego ciała. Niemcy nazwali je „kwiatami studentów” (zapewne dlatego, że studencka brać nie śmierdziała groszem i oszczędzała na mydle). W Polsce w zależności od regionu są określane jako żaczki, bździuszki, śmierdziuszki, turki, byczki lub kopciuszki. Polscy ogrodnicy, chcąc podkreślić aksamitny wygląd ich płatków, nazwali je wdzięcznie aksamitkami.
Jest bardzo wiele odmian aksamitek różniących się od siebie wielkością, kształtem, wysokością i barwą kwiatostanów, ale głównie przeważają odcienie żółte i pomarańczowe. Wyhodowano także odmiany nie wydzielające charakterystycznego zapachu.
aksamitki wyniosłe, zwane też wzniosłymi (Tagetes erecta), mają największe kwiatostany – w kształcie kul nawet o 15-centymetrowej średnicy o płatkach gładkich, pofałdowanych albo fryzowanych na brzegach. Dorastają one do 1 m wysokości. Świetnie się nadają na bukiety.
aksamitki rozpierzchłe (Tagetes patula) – są niższe i rozgałęzione, osiągają wysokość od 15 – 40 cm. Kwiatostany mają średnicę około 4 cm, są pełne lub półpełne, pojedyncze, mogą być jedno- lub dwubarwne. Dodatkowym walorem ozdobnym są ich niebieskozielone liście – pięknie kontrastujące z jaskrawymi kwiatami.
aksamitki wąskolistne (Tagetes tenuifolia) – najdelikatniejsze z wyglądu. Ich listki są drobne, mocno powcinane, a kwiaty małe – do 1,5 cm średnicy. Obficie kwitną, tworząc barwne kobierce dochodzące do wysokości 30 cm.
Aksamitki należy wysiewać w drugiej połowie marca do inspektów lub pojemników. Roślinki szybko kiełkują – już po 5 dniach. Ważne jest, żeby nie rosły za gęsto i temperatura nie przekraczała 15oC. Gdy podrosną, należy je przepikować i w drugiej połowie mają przesadzić na stałe miejsca. Po wiosennych przymrozkach nasiona można również siać wprost do gruntu, a po wzejściu roślinki zbyt gęsto rosnące przerwać lub przenieść w inne miejsca. Przesadzanie znoszą dobrze – nawet w pełni kwitnące, przesadzone z bryłą ziemi i podlewane przyjmą się na nowym miejscu.
Najlepiej kwitną posadzone na stanowiskach słonecznych lub półcienistych, z dość żyzną ziemią. Wysokie odmiany powinny być osłaniane przed wiatrem. Odmiany niskie należy sadzić zachowując 20 – 25 cm odległości między roślinami, wysokie zaś – od 30 do 40 cm (dotyczy to także aksamitki wąskolistnej).
Rośliny zakwitają po 2,5 miesiącach od momentu wysiewu. W okresach bezdeszczowych należy je podlewać, a w czasie kwitnienia nawet dwukrotnie zasilić nawozami, pamiętając o nieprzedawkowaniu azotu, zwłaszcza dla aksamitek wyniosłych.
Ze względu na swoje walory dekoracyjne, odporność na choroby, szkodniki, wytrzymałość na warunki pogodowe – aksamitki cieszą się ostatnio wielką popularnością. Ważną zaletą aksamitek jest także ich zdolność do niszczenia nicieni – dzięki substancji zawartej w korzeniach w miejscach, w których rosły aksamitki, jest znacznie mniej szkodników. Oprócz ogródków są wykorzystywane do dekoracji balkonów, tarasów, są sadzone na grobach, mogą zapełniać puste miejsca po przekwitłych wiosennych kwiatach lub zebranych wczesnych warzywach. Możemy je również posadzić w doniczkach i hodować w domach ciesząc się długo ich pięknymi słonecznymi barwami.
Źródła:
R. Le Page, D. Retourand, ABC kwiaty w ogrodzie, Warszawa 2007.
http://pl.wikipedia.org/wiki/Aksamitka.
„Działkowiec” nr 1(605), Styczeń 2001.
Autor: Anna Łabudzińska